Topo Que?: obradoiro escolar sobre toponimia

O Servizo de Normalización Lingüística do Concello de Vigo leva anos traballando no proxecto de recuperación da toponimia do noso municipio. Recolleuse e publicouse xa a toponimia das parroquias de Coia, Lavadores e Beade e estase traballando, cando menos, noutras cinco parroquias máis, coa idea de abranguer todo o concello. Pero a intención non é atesourar, plasmados no papel, nomes de lugar que son auténticas xoias lingüísticas e culturais, para deixar constancia daquilo que unha vez tivemos. Non. A idea é recoller esa toponimia para non perdela, pero manténdoa viva. E para iso é preciso que estea presente na rotulación viaria, na sinalización dos transportes, que se empregue á hora de nomear parques e áreas de lecer, etc. Debe estar presente na realidade cotiá e na fala. Pero a día de hoxe, xa só as persoas de máis idade coñecen os nomes do territorio en que vivimos. Polo tanto, se queremos mudar esta realidade e acadar o obxectivo de que a nosa toponimia perdure, é imprescindible involucrar ás xeracións máis novas neste proxecto.

Seguindo esa idea, téñense realizado xa varias actividades dirixidas ao público infantil e xuvenil. As máis recentes foron os percorridos toponímicos polas parroquias de Navia e Comesaña*, precedidas dun obradoiro infantil para a elaboración dos letreiros que logo colocamos durante a ruta e, na actualidade, o obradoiro escolar “Topo Que?”. Sigue lendo

Actividades coa toponimia de Comesaña

Este ano, 2014, comezámolo organizando unha actividade para os máis pequenos en Navia. Con ela, buscábase achegar, a nenos e nenas, a toponimia dun xeito lúdico, mais a un tempo didáctico. Tras unha explicación sinxela sobre o que  é a toponimia e o que son os topónimos, os tipos que hai… os nenos e nenas que participaron no obradoiro realizaban carteis coa toponimia do lugar. Tempo despois, eses carteis foron colocados no lugar que lle correspondía, durante unha ruta por Teixugueiras e arredores.

Agora tócalle a Comesaña. O sábado 8 de novembro, no SVCD Nautilius “Outeiro” de Comesaña realizarase un obradoiro infantil semellante para debuxar e pintar os carteis que se empregarán para sinalizar algúns dos topónimos de Comesaña. Estes carteis serán colocados durante un percorrido guiado onde poderá participar calquera persoa.

Os horarios previstos son:

-para o obradoiro infantil: 11:00

-para o percorrido guiado:16:30

O SVCD Nautilius “Outeiro” de Comesaña atópase no camiño de Sanín, 54

cartel

cartel

Ruta polos topónimos das Illas Cíes

Entre as actividades deste ano de No verán un conto, que organiza o SNL de Vigo, hai dúas visitas e unha charla sobre a toponimia e talasonimia destas illas.

Da man de Gonzalo Navaza e Xosé Lois Vilar, coñeceremos as Illas Cíes a través dos seus topónimos: a súa natureza, a historia, a xeografía…

O próximo xoves, día 3 de xullo, ás 20h, no Centro de Visitantes do parque das Illas Atlánticas terá lugar a charla”Toponimia e talasonimia das Cíes”.

E como sempre é mellor coñecer en directo os lugares dos que nos van falar, o día 5 de xullo, realizarase unha visita ás illas cunha “Ruta polos topónimos”. Para realizar a visita as illas e a “ruta dos topónimos” é necesaria a inscrición o mesmo día da charla (3 de xullo ás 20h).

A visita comezará coa saída no barco das 9.15 horas (cómpre estar ás 8:30 no peirao ao carón do lugar de embarco para Cíes). O regreso será ás 19:15 volta (18:45 xuntámonos no peirao de Rodas). O roteiro comezará ás 10.20. Faranse dous grupos de 40 persoas máximo (un guiado por Gonzalo Navaza: grupo A. toponimia de Cíes; e outro por Xosé Lois Vilar: grupo B. talasonimia de Cíes). Ás 12h intercambiaranse os grupos e os guías, polo que todas as persoas que se apunten poden ver os dous percorridos. Estes roteiros rematarán arredor das 14h.

Por outra banda e para que os máis pequenos e pequenas non queden fóra, temos preparada unha xincana lingüística de 11h a 13:30 e que remata ás 14h onde se reunirán cos seus titores no lugar de encontro (caseta de información). A Xincana lingüística é unha actividade dirixida a nenos e nenas a partir de 5 anos. Deberán superar diferentes probas de coñecemento do idioma, da contorna das Cíes, das normas nun parque natural, habilidades e destrezas… e sobre todo respecto polo medio.

A partir das 14h terán a tarde libre, para gozar desta paraxe natural, até a xuntanza para embarcar ás18:45, no peirao de Roda.

Roteiro toponimia das Cíes

Roteiro toponímico por Navia

O vindeiro sábado, 31, a partir das 18.00 h, percorreremos o polígono de Navia de topónimo en topónimo. O roteiro sae do local da asociación veciñal Novo Vigo (As Teixugueiras, 11) e será guiado polas e polos monitores que realizaron diferentes obradoiros sobre a toponimia do lugar nos pasados meses.
Nestes obradoiros recuperamos topónimos de sempre do lugar grazas á colaboración de persoas maiores da zona. Logo as e os cativos pintaron os indicadores destes lugares para dar a coñecer estes topónimos e así saber que temos nomes de seu para denominar os diferentes viais, prazas, camiños… do polígono.
Haberá intérprete de lingua de signos durante o percorrido.

Coñecemos por toponimia os nomes dos nosos lugares. Nomes que nunca foron escritos e están gardados na memoria dos nosos avós e avoas, e que debemos conservar.

A ruta que se vai facer polo PAU ten como principal obxectivo dar a coñecer aos seus novos veciños, vindos doutras zonas, a riqueza de patrimonio inmaterial que tiñan estas terras á beira do Lagares (ou río Sárdoma, noutros tempos). Queremos que dende os máis cativos aos máis adultos saibades dicir onde está o voso edificio, o parque, os establecementos comerciais, empregando os nomes que existiron nestes lugares dende sempre.

Daremos conta de todos eles ao longo da nosa ruta, aclarando as súas orixes e etimoloxías, e explicando os problemas que existen nalgunhas denominacións. Contaremos coa colaboracion de Jaime González (O Maturranca), veciño do barrio da Ponte en Comesaña e un dos grandes coñecedores da zona.

Pero non só iso, durante o percorrido os participantes irán chantando na terra os orixinais letreiros que crearon os nenos e nenas de Navia no obradoiro ofrecido en decembro nas instalacións da Asociación.

Aínda que vos pareza algo raro, non esquezades que o PAU de Navia é moi recente e que, antes dos grandes edificios e do cemento, houbo campos, viñas, canavais e mesmo tobos de teixugos.

Se queredes descubrir como foi e que significou o actual PAU participade con nós!

Día: 31 de maio, ás 18.00 horas.

Duración aproximada da ruta: 1 hora e media.

Saída: Local da Asociación de Veciños de Novo Vigo (rúa Teixugueiras, nº 11, portal 6, entrechán, oficina 9B). Esta é a ruta que se vai seguir.

Chegada: Parque Infantil da rúa Teixugueiras.

imaxe do obradoiro de carteis

Imaxe do obradoiro de carteis

Ás voltas cos nomes de persoas para encher o “nomenclátor” municipal

Recoñecemento ao labor, á súa dedicación como mestre, médica, fotógrafo, científica… ao seu exemplo na loita do movemento sindical, veciñal, das mulleres… Cariños, lealdades, admiración… son estes algúns dos motivos que particulares, entidades ou colectivos aducen para solicitar que un nome dunha rúa, camiño, praza, equipamento municipal leve o nome desa persoa e permita deste xeito recordo permanente.

Mais é este o único xeito de recoñecemento para con estas mulleres e homes de ben facer? O feito de ter o nome no “nomenclátor” particular dunha vila ou dunha cidade fai que recorden as e os seus habitantes o labor desa persoa e… quen viña sendo?

 Son preguntas que imos deixar sen contestar, mais si que traemos argumentos que contraveñen o feito de desterrar topónimos tradicionais para lles pór no seu canto o nome de persoas, de obras literarias, de personaxes novelescos, de cidades, de ríos… Sigue lendo