“Lavadores nasceu no Caside”

Di a tradición que Lavadores naceu no barrio do ➞Caride. O Caride sempre foi unha área moi periférica de Lavadores, engruñada entre as parroquias históricas de Teis e Santiago de Vigo, pero aí din que naceu. Esta vox populi podería non pasar dunha curiosa hastiogonía se non for porque hai veraces noticias antigas que refiren que a igrexa parroquial de Lavadores foi trasladada á súa actual localización séculos atrás desde outro lugar máis afastado, onde estaba asentada á beira dunha fonte chamada de Lavadores, da que seica tomou o nome. Despois, a sé parroquial levouse ao seu actual lugar na Bagunda xunto co seu nome, tomado da fonte mencionada. E, para máis abondamento, ata principios do século xx coñecíase como Lavadores gran parte do barrio do Caride, xusto onde a tradición popular sitúa a orixe da parroquia, o cal non é unha simple coincidencia. Sigue lendo

A recollida de topónimos en Beade

A primeira referencia documental que conservamos da parroquia de Beade data do século XII e pertence a un escrito de delimitación dos territorios dependentes do bispado e do cabido de Tui. Non quere iso dicir que non teña Beade unha longa historia previa, Segundo testemuñan os restos arqueolóxicos, xa había poboamentos asentados nestas terras no terceiro milenio antes de Cristo e é probable que haxa que remontar a presenza humana na zona a datas moito máis antigas, no remoto paleolítico. A toponimia tamén corrobora esta idea, pois a pesar de que os máis dos nomes de lugar da parroquia de Beade teñen orixe no latín ou xa naceron en galego, hai algúns, como Babio, que proceden da lingua ou linguas faladas antes da chegada dos romanos e son, cando menos, bimilenarios.

Desde o tempo das primeiras referencias documentais da Idade Media ata hai apenas douscentos anos, o bispo de Tui exerceu señorío durante séculos sobre a parroquia, que no Antigo Réxime integraba, xunto coas de Bembrive, Bouzas, Coia e Coruxo, o territorio da xurisdición de Bouzas, onde gobernaba a autoridade eclesiástica tudense, que designaba cada tres anos un xuíz ordinario e catro rexedores. Sigue lendo

A Coia histórica ou tradicional

A Coia histórica ou tradicional

Entendemos por Coia histórica o territorio que cae dentro dos límites da vella parroquia eclesiástica de Coia antes das recentes segregacións parroquiais. Pero o matiz é máis complexo. Os nativos desa Coia histórica (e máis os das parroquias circundantes) entenden Coia como unha unidade territorial correspondida cos límites desa antiga freguesía e a maioría da poboación urbana tanto de Vigo como da propia Coia enténdena como un barrio urbano, de extensión maior que a actual microparroquia a que quedou reducida Coia, pero desde logo moito máis reducida que a Coia histórica: para a maioría desa poboación urbana Balaídos non será xa Coia, nin incluso boa parte da zona da Florida e moito menos a zona oriental da rúa Coruña pola rúa Torrecedeira ata Peniche; para un deses nativos iso segue a ser Coia (como foi de feito durante séculos).

COIA PLANO Sigue lendo

Topo Que?: obradoiro escolar sobre toponimia

O Servizo de Normalización Lingüística do Concello de Vigo leva anos traballando no proxecto de recuperación da toponimia do noso municipio. Recolleuse e publicouse xa a toponimia das parroquias de Coia, Lavadores e Beade e estase traballando, cando menos, noutras cinco parroquias máis, coa idea de abranguer todo o concello. Pero a intención non é atesourar, plasmados no papel, nomes de lugar que son auténticas xoias lingüísticas e culturais, para deixar constancia daquilo que unha vez tivemos. Non. A idea é recoller esa toponimia para non perdela, pero manténdoa viva. E para iso é preciso que estea presente na rotulación viaria, na sinalización dos transportes, que se empregue á hora de nomear parques e áreas de lecer, etc. Debe estar presente na realidade cotiá e na fala. Pero a día de hoxe, xa só as persoas de máis idade coñecen os nomes do territorio en que vivimos. Polo tanto, se queremos mudar esta realidade e acadar o obxectivo de que a nosa toponimia perdure, é imprescindible involucrar ás xeracións máis novas neste proxecto.

Seguindo esa idea, téñense realizado xa varias actividades dirixidas ao público infantil e xuvenil. As máis recentes foron os percorridos toponímicos polas parroquias de Navia e Comesaña*, precedidas dun obradoiro infantil para a elaboración dos letreiros que logo colocamos durante a ruta e, na actualidade, o obradoiro escolar “Topo Que?”. Sigue lendo

Recuperando nomes “de toda a vida”

Queriamos recuperar para este blog vellos artigos, que non por vellos están de menor actualidade, da revista que editaba o SNL, “Lingua viva”. O artigo que vos presentamos hoxe foi publicado no número 49 da revista (2º trimestre de 2010).

Recuperando nomes "de toda a vida"

Páxina da revista "Lingua Viva" núm. 49

Hai uns días, recibimos no SNL unha solicitude dunha veciña dunha parroquia viguesa, na que pedía que a un camiño que non tiña nome de seu no rueiro vigués se lle puxese A LATIÑA, o “nome de toda a vida”.

Cantos nomes de toda a vida están a piques de desaparecer, por non se recuperaren para os rueiros oficiais e pór no seu lugar nomes de persoeiros, batallas, datas sinaladas, países, cidades… Non é que rexeitemos a homenaxe a unha bióloga, a un artista, a unha data sinalada… mais cremos que hai outras formas de facer visible e de que permanecer na memoria colectiva eses persoeiros, esas datas, cidades, países… Sigue lendo