Topo Que?: obradoiro escolar sobre toponimia

O Servizo de Normalización Lingüística do Concello de Vigo leva anos traballando no proxecto de recuperación da toponimia do noso municipio. Recolleuse e publicouse xa a toponimia das parroquias de Coia, Lavadores e Beade e estase traballando, cando menos, noutras cinco parroquias máis, coa idea de abranguer todo o concello. Pero a intención non é atesourar, plasmados no papel, nomes de lugar que son auténticas xoias lingüísticas e culturais, para deixar constancia daquilo que unha vez tivemos. Non. A idea é recoller esa toponimia para non perdela, pero manténdoa viva. E para iso é preciso que estea presente na rotulación viaria, na sinalización dos transportes, que se empregue á hora de nomear parques e áreas de lecer, etc. Debe estar presente na realidade cotiá e na fala. Pero a día de hoxe, xa só as persoas de máis idade coñecen os nomes do territorio en que vivimos. Polo tanto, se queremos mudar esta realidade e acadar o obxectivo de que a nosa toponimia perdure, é imprescindible involucrar ás xeracións máis novas neste proxecto.

Seguindo esa idea, téñense realizado xa varias actividades dirixidas ao público infantil e xuvenil. As máis recentes foron os percorridos toponímicos polas parroquias de Navia e Comesaña*, precedidas dun obradoiro infantil para a elaboración dos letreiros que logo colocamos durante a ruta e, na actualidade, o obradoiro escolar “Topo Que?”. Sigue lendo

Doce… coma a nosa fala!

Alsina, Amparo, Ana Beatriz, Ángeles, Carmen, Emilia, Encarna, Gloria, Isabel, Jacobo, Lola, Marisa, Orisia, Remedios, Susana e Teresa forman o grupo que participa no Curso de auga doce[1] promovido pola Concellería de Normalización Lingüística do Concello de Vigo e que ten lugar durante varias semanas –os luns– na Asociación Veciñal Doutor Fleming. Case todas mulleres, polo tanto, todas con idades entre os 49 e os 84 anos; Jacobo, o único representante masculino, está por debaixo desa idade. A todo este grupo de dezaseis persoas dedico este artigo, xa que elas e el son as súas actrices e actor principais.

E o lector estará pensando arestora: pero que carallo é iso do Curso de auga doce?  Simplemente, un xeito de compartir e de poñer en común o galego que cadaquén fala. Así, tomando como escusa o elemento natural da auga, neste caso auga doce e non salgada (materia doutro curso paralelo a este), os dezasete percorremos con entusiasmo e curiosidade a lingua de noso: o léxico, os refráns, as frases feitas, as adiviñas, as cancións, as lendas, a microtoponimia, etc. A auga é só o fío do nobelo que nos guía, tal como Ariadna a Teseo no labirinto, para sentirmos e acariñarmos a nosa lingua. Coñecémola, falámola, agarimámola, facémola saír de alá dentro, lembrámola como a lingua que falabamos coa familia e coa que xogabamos na aldea, ou como aquela que reprimiamos na escola (si, sucedeu de verdade e non foi unha fabulación, e así o relatan unha boa parte das asistentes ao curso, mulleres fachendosas da súa lingua). Convertémolo en presente e en futuro porque o galego non liscou nin se esvaeu da memoria! Só cómpre abrirlle a porta e deixalo voar libre coma os paxaros!

O galego soa melodioso e impregna a sala cada vez que alguén intervén na sesión –a maioría, como dixen, xente maior que se trasladou a Vigo desde Ourense, Lugo, A Coruña ou Pontevedra para acadar un mellor futuro–. O seu galego soa a río, a fervenza, a cachón, a ballón, a rego, a regueiro, a regato, a codeso, a carqueixa, a piorno, a bouza, a braña, a laxe, a seixo, a pasto, a veiga, a outeiro, a xoaniña, a vacaloura, a lesma, a chuvia, a poalla, a amieiro, a salgueiro, a pontella, a muíño, a mouros… Unha delicia. Sigue lendo

O PAU tamén está en Comesaña!

O coñecido na actualidade (xa mesmo por xente vella) como o PAU de Navia, tamén ten algún dos seus edificios en territorio da parroquia de Comesaña. A toponimia que nos amosa é do máis variada, atopando nesta zona dende topónimos máis modernos (O Apeadeiro da Bouza, As Cadeas..) ata outros máis antigos con presenza xa no Catastro do Marqués de la Ensenada do 1753 caso das Lamelas, Pozo Cabalo, O Rabisacal… Sigue lendo