A Coia histórica ou tradicional

A Coia histórica ou tradicional

Entendemos por Coia histórica o territorio que cae dentro dos límites da vella parroquia eclesiástica de Coia antes das recentes segregacións parroquiais. Pero o matiz é máis complexo. Os nativos desa Coia histórica (e máis os das parroquias circundantes) entenden Coia como unha unidade territorial correspondida cos límites desa antiga freguesía e a maioría da poboación urbana tanto de Vigo como da propia Coia enténdena como un barrio urbano, de extensión maior que a actual microparroquia a que quedou reducida Coia, pero desde logo moito máis reducida que a Coia histórica: para a maioría desa poboación urbana Balaídos non será xa Coia, nin incluso boa parte da zona da Florida e moito menos a zona oriental da rúa Coruña pola rúa Torrecedeira ata Peniche; para un deses nativos iso segue a ser Coia (como foi de feito durante séculos).

COIA PLANO Seguir lendo

Actividades coa toponimia de Comesaña

Este ano, 2014, comezámolo organizando unha actividade para os máis pequenos en Navia. Con ela, buscábase achegar, a nenos e nenas, a toponimia dun xeito lúdico, mais a un tempo didáctico. Tras unha explicación sinxela sobre o que  é a toponimia e o que son os topónimos, os tipos que hai… os nenos e nenas que participaron no obradoiro realizaban carteis coa toponimia do lugar. Tempo despois, eses carteis foron colocados no lugar que lle correspondía, durante unha ruta por Teixugueiras e arredores.

Agora tócalle a Comesaña. O sábado 8 de novembro, no SVCD Nautilius “Outeiro” de Comesaña realizarase un obradoiro infantil semellante para debuxar e pintar os carteis que se empregarán para sinalizar algúns dos topónimos de Comesaña. Estes carteis serán colocados durante un percorrido guiado onde poderá participar calquera persoa.

Os horarios previstos son:

-para o obradoiro infantil: 11:00

-para o percorrido guiado:16:30

O SVCD Nautilius “Outeiro” de Comesaña atópase no camiño de Sanín, 54

cartel

cartel

A Pedra do Empantano

          Non é este o nome que corresponda a unha pedra particular situada na parroquia de Bembrive, como si o son a Pedra da Besta, a Pedra das Caghallas, a Pedra da Raposa ou algunha outra das que falaremos nunha vindeira ocasión.
           Unha pedra do empantano podía selo calquera pedra que cumprise unhas determinadas características; basicamente, ter unha superficie máis ou menos plana e atoparse directamente sobre o chan ou apoiada sobre outras a modo de altar. Este era o caso da que podedes ver na fotografía e que se localiza no Costal (monte do San Cibrán) por riba do Pozo da Mina, con acceso dende a derivación da pista das Valadiñas que atopamos xusto antes de cruzar a autopista do Val Miñor (AG-57).

Na actualidade xa non conserva a forma de "altar" que a informante nos refire que tiña, debido aos destrozos causados, presumiblemente, polas obras de apertura de viais que se realizaron no contorno.

           E agora imos coa historia:
           Cando uns pais tiñan unha filla que andaba cun mozo que non era do seu agrado, as máis das veces porque eles eran ricos e o rapaz pobre, encantaban á rapaza1; metíana debaixo dunha pedra e dicían: “cando esta pedra dea liño e o liño dea pano, sairás do teu empantano”.
           Pero cando o mozo era un pouco espelido, logo de escoitar agochado o que ocorría coa súa namorada, non perdía o tempo en laiarse e rapidamente cubría a pedra con terra. Botaba o liño, regábao, coidábao e cando medraba o recollía e facía o pano. E así, a rapariga saía do seu empantano.
          Noutros casos, os pais encantaban á moza en cóbrega.
          De ser así, para romper o encanto a moza tiña que subir pouco a pouco reptando e enroscándose polo corpo do namorado ata chegar ao seu peito e alí parada, na súa forma de cóbrega, darlle un bico na boca. Todo isto sen que o rapaz puidese dicir nin chío.
           Pero se cando a cóbrega lle estaba subindo, coa impresión o mozo non podía evitar que lle escapase un “ai dios mío”, dobrábaselle o encanto á moza, de xeito que en vez de 10 anos debería pasar 20 en forma de cóbrega ata recuperar o seu corpo humano2.

[1] Ou “facíanlle  un empantano”, que vén sendo a mesma cousa.

[2] Estas lendas foron recollidas á señora Olidia do San Cibrán.

 

A toponimia en Google

Cando, en 2005, o 8 de febreiro, apareceu o servizo de Google, o Google Maps, quedamos abraiados coas posibilidades que ofrecía. Fotos por satélite, rutas, mapas desprazables…

A un tempo que nos marabillamos do progreso, das posibilidades que se nos abrían tamén nos indignamos. Outra vez a nosa toponimia era tratada sen o menor respecto, nomes en castelán, deturpacións dos nosos nomes de lugar… A toponimia oficial de Galicia non fora, desta volta tampouco, respectada.

Xorden, entón, as primeiras queixas, a presión das persoas usuarias na rede, os artigos (como o da Asociación Galega de Onomástica)… que culminan agora, sete anos despois, cunha boa nova.

Para corrixir erros nos seus datos xeográficos a compañía Google pon a disposición das persoas usuarias de Google Maps un mecanismo de retroalimentación (feedback) para corrixir deturpacións toponímicas da xeografía galega.

Todos e todas podemos facer que a nosa toponimia recupere o seu lugar.

Dende aquí queremos animar a todas aquelas persoas usuarias de Google maps a que corrixan os topónimos deturpados, recollan a toponimia que non aparecía… que fagan reaparecer a nosa lingua e a historia nosa que a toponimia nos conta.


Ver mapa más grande